تبیین مؤلفه ­های مفهوم سکونت با رویکردی پدیدارشناسانه در سکونتگاه‌های غیررسمیمطالعه موردی: سکونتگاه­های مسکن مهر شهر همدان

چکیده

در دهه‌های اخیر، به­تدریج سکونتگاه‌­های غیر رسمی در حاشیه شهرها خارج از برنامه رسمی توسعه شهری شکل گرفتند و معلول پیامدهای بی­شماری در شهرها گشته­‌اند. چنین سکونتگاه‌­هایی، فقط ساکنانش را در خود جای داده است، سکونتگاه‌هایی با نگاه خوابگاهی صرف که در آن­ها  توجه کمتری به جنبه­های گسترده مسکن از جمله مسئله سکونت شده است. در این راستا تحقق مفهوم سکونت با رویکردی پدیدارشناختی در شهرها، ضرورى به­نظر مى­رسد، تا در چنین سکونتگاه‌هایی بتوان فضاهایی منطبق بر نیازهای انسان را طراحی نمود. لذا هدف اصلی مقاله حاضر بهبود و ارتقاء کیفیت زندگی در چنین سکونتگاه­هایی از طریق بازگشت به مفهوم سکونت و به­منظور دستیابی به سیاست­های طراحی می­باشد. این مقاله به روش آمیخته انجام شده است، در بخش اول به­منظور دستیابی به مؤلفه­های مفهوم سکونت، از روش کیفی و در بخش دوم جهت ارزیابی مؤلفه­های مفهوم سکونت از روش کمی، استفاده شده است. بدین­منظور، داده­ها در بخش اول، با استفاده از کدگذاری، استخراج شده، سپس در بخش دوم مؤلفه­های استخراج شده با استفاده از نرم­افزار SPSS و روش­های آماری مورد ارزیابی قرار گرفته­اند. با توجه به مطالعات انجام شده، به ترتیب چهار مؤلفه کالبدی- فضایی، اجتماعی، زیست­محیطی و ادراکی از نظر ساکنان به­عنوان مؤلفه­های دستیابی به مفهوم سکونت معرفی شده­اند. آنچه در نهایت این مقاله بیان می­دارد این است که انسان چهار سطح نیاز متناسب با ساحات حیات خود دارد که این نیازها باید در راستای تحقق مفهوم سکونت که همانا به­ترتیب، مؤلفه کالبدی- فضایی، اجتماعی، زیست­محیطی و ادراکی است، تأمین شود.